دین شناسی معرفت اندیش ، تردید ها وتضاد ها

آنچه گذشت نگاهی به انواع دین شناسی بود که هر یک به فرا خور صاحبان آن از اهمیت و جایگاه مهمی در سطح امت اسلامی بر خوردار است و کار کرد های اجتماعی آن گذشته از شکل و ماهیت نگرش پیروان آن به وقایع و مسائل دینی ، بحث ها و مشاجراتی را در بین آنها باعث شده و هریک به تحلیل نحله ی دین شناسانه ی خود پرداخته آن را کار آمد ترمی داند . در ادامه به معرفی دو جریان دین شناسی معرفت اندیش و تجربت اندیش می پردازم و در پایان نتیجه لازمه را خواهم گرفت. و اما...

دین شناسی معرفت اندیش : پیش از این گفتیم که در دین شناسی مصلحت اندیش تأکید بر باورها و اندیشه های عوام به عنوان پشتوانه ی اصلی این مقوله از دین شناسی مطرح است و هر انچه جنبه ی تحقیق و نقد داشته باشد از حوصله و صبر آن خارج و تاب تحمل در برابر هر آنچه خارج از تفکرش باشد را ندارد و در افتادن با آن برای اهل دین باوری معرفت اندیش به نوعی با تکفیر و لعن و بعضأ نگاه های غرض ورزانه رو به رو خواهد شد . هدایت درست و پالودن ظاهر خرافه آمیز از این نوع نگاه دینی مستلزم صبر و بردباری و شناخت راهکار های است که می تواند در عین حفظ باورها ، به زودودن آثار خرافه و جعل در آن ، بپردازد . دین شناسی معرفت اندیش در عمل و دیدگاه درست نقطه مقابل این نوع از دین شناسی می باشد . این جریان دینی تلاش دارد تا ضمن حفظ باورها ، قشریتی را که بر جریان اول حاکم است ، آنچنان بپالاید که اصل اعتقاد ها متزلزل نشود . در این مرحله است که با طرح سؤالاتی که از دیدگاه بسیاری از دین شناسان مصلحت اندیش شبه افکنانه می نماید ،اذهان را به سمت و سوئی می کشاند که  یاد آور شک دکارتی و این بار در حوزه ی دین شناسانه آن است . توجیه و تبیین حوادث و وقایع در این مرحله ، یکی از سخت ترین وظایفی است که بر عهده ی دین شناسان معرفت اندیش قرار دارد و هر گونه اهمال و مسامحه و تبیین نابخردانه می تواند ضربه ای مهلک بر پایه های اعتقادی عوام وارد آورد و مصداق بارزی از معنا و مفهوم شعر فوق الذکر گردد. از این رو توصیه می شود که  در بیان دیگاه ها نهایت حزم و دور اندیشی مد نظر قرار گیرد تا کار اصلاح و باز سازی اندیشه ی دینی به شکل مطلوب انجام پذیرد .  پیش از ادامه ی این بحث و  نگاهی به ماهیت جریان به وقوع پیوسته در کربلا از این منظر،  نگاهی هم به جریان دین شناسی تجربت اندیش داشته باشیم که البته خارج از گفتمان ماست و به عبارتی از حیطه ی انسان های عادی وعامی و به تعبیری ، در حیطه ی انسان های ماورائی است .  در این نوع از دین شناسی آنچه را که ما می دانیم او در قالب نمود عینی می بیند و به تعبیری او با دیده ی بصیرت به آنچه ما پیرامون آن به منازعه نشسته ایم می نگرد و به مکاشفه ی عینی از لون یوحنائی آن رسیده است . سلوک عارفان و مردان خدا از این جنس دین شناسی است و انسان غیر اسلیمی را در آن راهی نیست و رسیدن به آن همتی می طلبد بصیرانه که از توان همچون مای سطحی اندیش مصلحت اندیش  معرفت _{انگار خارج است. و از همین منظر است که گاه دین شناس تجربت اندیش فریاد بر می آورد که :                    بار الها مذهبی ام بخش و ده مذهب مکن   بفکن این حمل نا هموار را تا ببینم روضه ی ابرار را                                                این بحث همچنان ادامه دارد.}