عکس تصادفی و بدون شرح

در ادامه ی بحث باز هم به مطلبی در این خصوص اشاره می نمایم تا بهتر بتوان به نتیجه ی منطقی در این زمینه رسید. در فاصله ی سال های 1304 تا 1305 ه.ش از جمله دیگر روزنامه های که در برلین چاپ و منتشر می شد ، روزنامه ی  بود که توسط مشفق کاظمی  منتشر می شد . در این روزنامه به طور کرات بر لزوم وجود دیکتاتوری انقلابی و موسولینی دیگری برای از بین بردن قدرت های سنتی و ایجاد بینشی نوین مردمی و کشوری مدرن تأکید می شد.

بیان موارد فوق از آن جهت الزامی بود تا همانگونه که مطرح شد بتوانیم به این سؤال پاسخ دهیم که  آیا اقدامات واصلاحاتی که رضا شاه در ایران دهه های 1304 تا 1320 ه .ش انجام آنگونه که قریب به اتفاق تاریخ گویان و نه تحلیل گران تاریخ می گویند طرحهای بود که از جانب انگلیسی ها به او دیکته شده بود و اقدامات او در راستای منافع صرف انگلیسی ها بوده و بس.

آن گونه که پیداست در بیانات دکتر محمود افشار و کانون برلنی های روشنفکر ایران مانند مشفق کاظمی و کاظم زاده ی ایرانشهرو  دیگران به خوبی برنامه های آینده ی دولت رضا شاه منعکس شده است و این در حالی بود که هیچ یک از این افراد در آن مقطع زمانی نمی دانست که آینده ی ایران آبستن چه حوادث تلخ و شیرینی  است و همانطور که می دانیم هیچ یک از آنها از طراحان و یا مطرح کنندگان کودتا ی اسفند 1299 نیز نبودند ، همکاری بعدی برخی از این چهره ها با رضاشاه در آیند ه صرفأ رسیدن به منویاتی بود که این افراد در فکر و اندیشه ی خود داشتند و می کوشیدند از راه به قدرت رسیدن فردی مقتدر ، سوای این که توسط چه کسانی و کدام کشور خارجی باشد ، جامع عمل پوشیده شود.

تحلیل های چند دهه ی گذشته ی  بسیاری از نویسندگان ایرانی در باب اقدامات رضا شاه در ایران همانطوری که مرحوم مطهری نیز می گفت ، الهام گرفته از تئوری توطئه و وهم در بین این گروه از نویسندگان و تحلیل گران بود که آنچه در ایران ما و ناشی از فعل و اراده ی ما بود را به بیگانه و خصوصأ انگلیسی ها و مکاری آنها نسبت می دادند . در این که انگلیس دشمن شماره ی یک ایران زمین بود شکی نیست ولی آنگونه که بسیاری می اندیشند که انگلیسی ها مکار ترین مردم جهانند به واقع چنین نیست .متأسفانه به خاطرم نیست که در کدام منبع بود که از قول یکی از دانشمندان بر جسته ی انگلیسی و روانشناسان این کشور آمده بود، بر خلاف آنچه که بسیاری از مردم جهان می گویند که انگلیسی ها مردمانی با هوش و ذکاوت و سیاست مدار می باشند ، در اصل کم استعدادترین و کم هوش ترین مردم دنیا ، قوم انگلو ساکسون بوده و هستند . به نقل از همین دانشمند انگلیسی آمده بود که آنچه زمینه ساز پیشرفت سیاست های انگلیس در قرون نوزده و بیست میلادی شده بود ، صرفأ در و جود ضعف و بی لیاقتی در زمامداران کشور های تحت سلطه ی انگلیس بود و نه چیز دیگر . امری که پذیرفتنی و واقعی می باشد . نمونه ی بارز این واقعیت را می توان در کودتای 29 اسفند 1299 خورشیدی و جزعیات مربوط به آن به خوبی مشاهده نمود.

وقوع انقلاب مشروطه در ایران و به دنبال آن شکست وناکامی های که در عرصه های مختلف سیاسی و اجتماعی واقتصادی حاصل آمد از بعدی آغازی خوش بینانه برای ایران در پی داشت . از نظر این جانب رشد احساسات ناسیونالیسی در ایران از جمله بارز تری این خوشایند های اجتماعی و سیاسی بود . پدیده ای که که نتیجه ی آن پیدایش اندیشه های نو در باره ی مفاهیمی مانند، ملت و ملیت و وحدت ملی و از این دست را به همراه داشت و در نوشته های پایانی دهه ی 1200 ه.ش و آغاز دهه ی 1300 خورشیدی تبلور داشت. اقدامات رضا شاه در ایران  از این حیث به جز یک ، دو مورد که می بایست با حزم و دوراندیشی بیشتری صورت می گرفت،  قابل توجه بود  .

نتیجه ی بحث

متأسفانه این اقدامات و اصلاحات از آن جهت که بر محور روبنائی و ظاهری انجام می شد و از طرفی مستلزم کاستن از قدرت مرکزی در عین تأکید بر وحدت ملی و حدت گرائی  بود و ماهیت دولت اصلاحات رضا شاهی بر محوریت همان طریق پیشین حکومتی در ایران استوار بود ، بی توجهی رضا شاه به این مهم باعث شد تا این اقدامات و اصلاحات با دنیای مدرن و در حال صنعتی شدن شتابان ،قرابتی نداشته باشد. در واقع تمایز ساختار اصلاحاتی در این دوره با دوره ی آخرین قاجار نه در ظاهر اقدامات ، بلکه در اصول و مبانی آن نهفته بود . به عنوان مثال ، تأسیس کارخانه جات متعدد و نظام اداری جدید بر مینای تفکر غربگرایانه و مدرن یعنی اهمیت دادن به نقش انسانی و بالندگی انسانی استوار نبود بلکه تغییر شکل یافته ی همان سنت حکومت خود کامه ی قجری بود که این بار هرچه بیشتر با زیور های صنعتی غرب آراسته شده بود.  همچنین اگر در غرب این دوره ناسیونالسیت بر مبنای وحدت ملی و دولت مردمی استوار شده بود که در ان دولت وظیفه ی نگهبانی از منافع آحاد افراد جامعه را بر عهده داشت ، در ناسیونالیست رضا شاهی هدف عمده و اساسی آن بود که همه متحد بیندیشند و بپوشند و بگویند ، در واقع همان چیزی که با روح و اصل ناسیونالیسم تضاد داشت . پرداختن به ماهیت تک تک اقدامات انجام شده توسط او در ایران ما را به همین نتیجه خواهد رساند.