باز خوانی نهضت حسینی :

       دین به تیغ حق از فشل (سستی ، ضعف ) رسته است –  دگر بار بنیانش بر فشل منهید.

یک دوسه ماهی ازوقایعی که بر حسینیان و زینبیان حادث شده بود گذشته است ، وجا دارد که آن گونه که معلم شهید  زنده یاد دکتر علی شریعتی به زیبایی هر چه تمام تر گفتند : « که دنیا بر ما بخندد که ما زبونان بر حسین و زینب ، مظاهر حیات و عزت می گرییم » و البته گریستیم و این گریه ها چه تفسیر ها داشت بماند و بیاید تا وقت آن در رسد که همان شود که فرغی بسطامی گفت : « چون خلق در آیند به بازار حقیقت -  ترسم نفروشند متاعی که خریدند » و این جاست که در خواهند یافت چگونه بود که به جای شناخت و عبرت و عمل به  آنچه لازمه ی دینداری بود به گریه ی پرداختند که تفسیر آن صد ها بود و البته نیاز مندان آن کاملا بی نیاز . آری

نه در خواب بودم و نه از خواب دیر بر خواسته ، پیش از این و در وقت خود،  درمقالی تحت عنوان گذری برآئین سوگواری عاشورائیان در تاریخ ایران (1و2) مطالبی را در حد درک و فهم خود از این دست ، بیان داشتم و اگر امروز و پس از دو ماه و اندی باز بدان رجوع کردم از این بابت بود که آنچه را امروز می خواستم بنویسم ، اگر دیروز بدان می پرداختم ، چنان تیر های اتهام به سویم باریدن می گرفت که زره ی نازک اندیشه ام را توان دفع آنها نبود ، کما این که می دانم با نوشتن این مقال نیز از اتهام مبرایم نخواهند کرد و از این رو بود که در ابتدای نوشته ام شعر پر مغز شاعررا آوردم که بدانید و بدانند که چه می خواهم بگویم .

در مباحث مربوط به معرفت دینی ،آنچه از نظر این جانب بیشتر قابل توجه و در خور دقت نظر و عمل می باشد  توجه به حیطه های معرفت دینی و تحلیل دین بر معیار آنها است . اگر از این بعد به دین و اقدامات دینداران در استواری پایه های زندگی مومنان نگریسته شود ، البته آنچه حاصل آید درک درست و صحیح از دین و دین داری و بیش از هر چیزی عمل به فرامین دینی در جامعه خواهد بود و آنی ترین نتیجه آن نیز بسته شدن راه به روی تحریفات به وجود آمده در برخی حوزه های دینی و از جمله واقعی عاشورای سال 60 هجری خواهد بود.

از این حیث کوشیده ام ابتدا به تقسیم بندی حوزه های سه گانه در تحلیل های دینی و به دنبال آن اتفاقاتی که امروزه بر زندگی ما مسلمانان و باالخص ما شیعیان اثر گذار بوده که در بارز ترین قالب فکری آن  یعنی حادثه ی عاشورا متجلی شده ،نگاهی در حد بضاعت فکرخود داشته باشم و منتظرانه مشتاق شنیدن نظرات و دید گاههای صاحب نظران در این حوزه ی فکری می باشم.

در یک تقسیم بندی سه نوع دین شناسی و تحلیل دینی وجود دارد که عبارتند از :

الف : دین شناسی مصلحت اندیش

ب : دین شناسی معرفت اندیش

ج : دین شناسی تجربت اندیش

هر یک از سه تقسیم بندی یاد شده دارای یک سری پارامتر ها و ویژگی های می باشد که دامنه ی شناخت شخص و اشخاص را از دین و تفاسیر موجود از آن را بیان می کند . به عبارتی هر یک از سه حوزه مذکور به طرح و پاسخ گوی به مسائل دینی وتحلیل  وقایع حادث شده در این حوزه ی فکری می پردازند و در این بین گاه باعث ایجاد پارادوکس های در خصوص وقایع و شخصیت های واتفاقات پیش آمده می شوند و گاه تا بدان جا پیش می روند که هر یک ، دیگری را به ارتداد و نفاق در دین و ضعف در دینداری متهم می نمایند ، حال آنکه جوهر وجودی مباحث از نوعی وحدت در عین کثرت پیروی می کند و آنچه البته در این بین مهم جلوه می کند ، افراد و شخصیت های می باشند که از سوی این سه حوزه مورد خطاب واقع می شوند.

از این حیث و جهت روشن تر شدن بحث به تعریفی در خور فهم ومختصر از سه جریان دینداری می پردازم و در ادامه نگاهی گذرا بر واقعی عاشورا از دید گاه معرفت شناسی آن حادثه ی عظما خواهم داشت . تا چه پیش آید و چه مقبول افتد.

الف : دین شناسی مصلحت اندیش : در واقع گونه ای نظرعوام پسند ازتفکرات دینی و جریانات حادث در ان دارد. به عبارتی در این دین شناسی آنچه که مطرح است و مورد قبول واقع می شود تحرک بخشی و پویای و زنده نگه داشتن یک اندیشه و یا عمل دینی می باشد بدون این که به جوانب برخی از گفته مان ها و آثار منفی آن ها توجه گردد. منظور از آثار منفی در این مقوله همان بد فهمی های است که عوام به دلیل مورد خطاب بودن این نوع دین شناسی  بدان گرفتار آمده و البته با تبعات منفی در جامعه همراه بوده است . این جریان همانطوری که آمده با ویژگی های چون تحرک بخشی ، پویای بدون تفکر ، شهادت طلبی ، زنده نگه داشتن یک نحله بدون بررسی جوانب آن  ، شور آفرینی ، حماسه سرائی و نظایر ان شناخته می شود و البته جریانی قابل احترام و در خور شناخت بیشتر می باشد و از بدو پیدایش همواره نقش مهمی در زنده نگه داشتن وقایع تاریخی – مذهبی داشته است ولی متأسفانه به دلیل سطحی نگری و عدم کالبد شکافی وقایع تاریخی مذهبی باعث شده است تا بیشترین آسیب ها از این مدخل به دین و وقایع دینی وارد آید . نمونه ی بارز این امر تحریفاتی است که در سده های اخیر در مراسم مربوط به عاشورا در اشکال مختلف ان وارد آمده است .  

نگاهی به تاریخ معاصر ایران در سده های اخیر بیانگر این است که این نحله ی دینی بیشترین تحرک و پویای را   وقایع چند گذشته ی کشور مان داشته است و گسترهی آن در انقلاب اسلامی57 کاملا هویدا می باشد . در واقع دین برای زنده ماند و قوام بدین تفکر نیاز داشته و دارد (داستان موسی و شبان مولوی یادمان بماند ) آنچه در این بین و بر متولیان این گونه دین شناسی لازم است تا حد امکان پالودن و تصفیه انحرافاتی می باشد که می توان از این حیث بر پیکر دین وارد آید و حربه ای سازد که دشمنان انقلاب اسلامی و مغرضان غرض ورز از آن علیه اعتقادات ساده ی مردم استفاده نمایند.   

این بحث ادامه دارد