ب : ریشه های تسریع کننده ناشی از پیروزی انقلاب اسلامی :

پایان جنگ ایران و عراق و افشای اسناد محرمانه حزب بعث پس از یورش سربازان آمریکائی به این کشور ،حکایت از آن داشت که حزب بعث با آگاهی کافی و وافی از اوضاع داخلی ایران ، اقدام به یورش همه جانبه به ایران نمود . پیش از این منابع اطلاعاتی غرب از قبیل موساد اسرائیل ، m i6  (سازمان اطلاعات خارجی انگلیس ) ،CIA  (سازمان اطلاعات و امنیت خارجی آمریکا ) با استفاده از عوامل نفوذی سازمان داده شده ای که در ایران و مراکز حساس تصمیم گیری نظام نو پای جمهوری اسلامی داشتند به طور گسترده و دقیق از اوضاع پریشان داخلی ایران اطلاع داشتند.

این در حالی بود که حزب توده و سازمان مجاهدین خلق با و جود اختلافات ایدئولوژی که با یکدیگر داشتند ،فعالانه در عرصه نظامی و سیاسی کشور رخنه کرده بودند واطلاعات مورد نیاز شوروی را در اختیار این دولت قرار می دادند. تمامی این اطلاعات پس از طبقه بندی و تحلیل سرویس های اطلاعاتی غرب و شرق مستقیمأ در اختیار عراق و حزب بعث قرار می گرفت . از این رو دولت عراق با اطلاع از این مسائل که در ذیل بدان ها اشاره خواهم نمود به ایران حمله ور شد .

1-  از هم گسیختگی ارتش ایران و نداشتن نیروی دفاعی منسجم : اولین و مهمترین عامل تسریع کننده حمله ارتش عراق به ایران آگاهی مطلق صدام از این مسئله بود. 37 سال حکومت محمد رضا و گرایش شدید او به ایالت متحده آمریکا ، ساختار ارتش ایران را کاملا آمریکائی کرده بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و پیش از آن قریب به اتفاق افسران ارشد و عالیرتبه ارتش شاهنشاهی یا از کشور فرار کرده بودند و یا توسط دادگاههای انقلاب اسلامی به جو خه های اعدام انقلابی سپرده شده بودند . سربازان یا به خانه و کاشانه خود متواری شده بودند و یا به دلیل عدم وجود فرماندهی ، از سردرگمی مطلقی برخوردار بودند . مرزها از مزبانان خالی شده بود و هیچ نیروی مردمی هم که توان مقابله با ارتش تا دندان مسلح عراق را داشته باشد وجود نداشت، سلاح های موجود در ارتش ایران پیش از این عملا توسط هایز (افسر عالیرتبه ارتش آمریکا و ناتو ، مأمور در ایران پایان حکومت پهلوی ) و سایر افسران آمریکائی شاغل در ارتش ایران از کار افتاده بودند . برهم خوردن روابط ایران و آمریکا نیز مزید بر علل فوق شد و در نتیجه زمینه لازم برای حمله کاملا مهیا بود.

2-  بحران های داخلی ایران و وجود تشتت در نیرو های سیاسی و مردمی : از بهمن 1357 تا شهریور 1359 با مروری کوتا بر اوضاع سیاسی ایران به خوبی می تواند توجیه کننده این عامل تسریعی باشد . بحران های نظیر مقاومت نیروی های سیاسی در برابر رهبری وانقلاب ، درگیری های خیابانی میان احزاب و گروههای سیاسی ، مشکلات دولت موقت ، درگیری دولت موقت با برخی از گروهای اسلامی ،  درگیرهای ترکمن صحرا و کردستان و آذربایجان و... همگی فرصت مناسبی را در اختیار ارتش عراق قرار می داد تا مجوزی برای حمله به ایران داشته باشد .

3-  وجود مراکز چند گانه تصمیم گیری در کشور : پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با وجود مشکلاتی که در بالا بدان ها اشاره نمودم ، مشکل خاص دیگری خود نمائی می کرد که بسیار خطرناک می نمود و آن وجود چند کانون تصمیم گیری در کشور بود . این مراکز عبارت بودند از :

  الف - دولت موقت که منتخب امام (ره) و مردم بود و عملا خود را عهده دار اداره کشور می دانست و دخالت سایر مراکز را تحمل نمی کرد ، ب -  حزب جمهوری اسلامی و اعضای بنیانگذار این حزب که قریب به اتفاق آنها از روحانیون بنام مبارز با رژیم شاه بودند ، علارقم منع دخالت روحانیت در مناصب کشوری از سوی امام ، خود را در اداره کشور و کمیته های انقلاب محق می دانستند و با دولت موقت سر ناسازگاری داشتند . ج -  مدرسه علوی تهران و پس از آن جماران که کانون اصلی انقلاب را در خود داشت و با رهبری های حکیمانه خود بر هر دو مرکز تصمیم گیری قبلی نظارت داشت ، د - در مراحل بعدی و با استعفای دولت موقت و برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی ،ه-  و سپس انتخابات ریاست جمهوری و خصوصأ انتخاب بنی صدر به ریاست جمهوری ، زمینه های تشتت سیاسی را در کشور باعث شده بود.

4-  وجود در گیری های خیابانی بین نیرو های انقلابی : از عمده مشکلات سیاسی کشور ودولت موقت و در ادامه پس از آن ، درگیری های خیابانی بین ایدئولوژی های حاکم بر مبارزان انقلابی بود .متأسفانه حمایت برخی از نهاد ها و مراکزتصمیم گیری کشور از این گروههای سیاسی بر عمق این اختلافات و درگیری ها می افزود. این مشکل زمانی به صورت لجام گسیخته در آمد که به دانشگاههای کشور رسید و با انتخاب بنی صدر به عنوان عالیترین مرجع اداره کشور و حمایت علنی او از سازمان مجاهدین خلق به اوج خود رسید . غالب این اختلافات بین احزاب و گروههای سیاسی در نوع حکومت و سهم این گروهها در مناصب کشوری خلاصه می شد. جمهوری دموکراتیک ، جمهوری لیبرال ، جمهوری اسلامی ، جمهوری دموکراتیک خلق و .. از جمله اشکال حکومتی بود که زمینه ی این درگیری هارا در کشور باعث می شد.  

5-  وجود مشکلات اقتصادی در ایران : از دیگر مشکلات مبتلابه کشوردر سال های اولیه پیروزی انقلاب اسلامی وجود مشکلات اقتصادی خاص در ایران بود . مشکلات اقتصادی نظیر ؛خروج مقدار متنابهی ارز از کشور توسط فراریان رژیم و دربار پهلوی ، بدهی های رژیم پهلوی به سازمان های مالی بین المللی ، تحریم خرید نفت ایران از سوی دولت های خارجی به عنوان بزرگترین منبع در آمد ایران ، تعطیلی کارخانه ها و یا کارگاههای تولیدی در کشور ، وجود اعتصابات کارگری در صنایع کشور ، نابسامانی در مراکز اقتصادی کشور با خارج شدن سرمایه ها از کشور ، نداشتن نیروی متخصص در اداره صنایع کشور ، مونتاژی بودن بسیاری از صنایع کشور و .... از اهم مسائلی بود که در کشور خود نمائی می کرد و برنامه خاصی هم برای مرتفع ساختن آنها در دستور کار  مسئولان قرار نداشت.

6-  انزوای بین المللی ایران در مجامع جهانی : وقوع انقلاب اسلامی در کشور که با مخالفت های گسترده جهانی به دلیل به خطر افتادن منافع آنها همراه بود و همچنین داعیه صدور انقلاب اسلامی به جهان توسط انقلابیون و برخی از اقدامات نسنجیده انقلابی و برتری آمریکا در صحنه سیاست جهانی و اعدام های شتاب زده در ایران توسط دادگاههای انقلاب که با مخالفت های سازمان های حقوق بشر و عفو بین الملل همراه بود و حمایت از سازمان های فعال فلسطینی و ضدیت با رژیم اشغالگر قدس که از حمایت لابی صهیونیست در مجامع جهانی بر خوردار بود  باعث شد تا سال های متمادی ایران را درانزوای سیاسی فرو برد. در نتیجه:

تمامی این زمینها که با کمک سازمان های اطلاعاتی غرب و شرق در اختیار صدام قرار گرفت باعث یورش همه جانبه عراق با حمایت مستقیم غرب و شرق و کشور های عرب  منطقه  به ایران اسلامی شد و اگر نبود همت غیرتمندان غیور (اعم از مرد و زن ) و رهبری های امام و فرماندهان ارتش و سپاه و جانبازی بسیجیان درد مند ، می توانست به اشغال کشور اسلامی ایران بدل گردد و چه زیبا بیان نمود فردوسی پاکزاد که :

                         « چو ایران نباشد تن من  مباد »

                                        بدرود