دکتر احسان طبری

                             مروری بر تاریخچه جنبش کمونیسم در ایران (3):

روند فعالیت حزب توده تا سال 1327 ه.ش همچنان ادامه یافت . این در حالی بود که انشعابیون حزب توده  راه خود را از حزب جدا نمودند و نسبت به وابستگی حزب توده به شوروی ها حملات گسترده ای را آغاز نمودند . در سال 1327 ه.ش و در بهمن ماه آن سال ترور نافرجامی به جان محمد رضا شاه انجام گرفت . این اولین ترور به جان شاه جدید بود . هر چند که حزب توده در حاشیه این ترور قرار داشت با این وجود دولت عامل اصلی ترور را ایادی حزب توده معرفی نمود ، آنرا غیر قانونی اعلام نمود . به دنبال این اقدام دستگیری سران آن آغاز شد . تعدادی از این رهبران به زندگی مخفی روی آورده و عده ای دستگیر و زندانی شدند . این گروه بعد ها با همکاری شاخه نظامی حزب که در ارتش شاهنشاهی نفوذ فوق العاده ای داشتند از زندان گریختند.

جریان ملی شدن نفت ایران و مبارزات مرحوم مصدق بار دیگر شرایط مساعدی را برای فعالیت حزب توده بوجود آورد . از طرفی روی کار آمدن دولت مردمی دکتر مصدق و سیاسیت تسامح و تساهل او در برابر احزاب و گروه ها ی سیاسی مجال بیشتری به حزب توده داد . متأسفانه در این دوران سیاست حزب توده در مخالفت با دولت مردمی مصدق خلاصه می شود . برپائی تظاهرات کارگری و خیابانی علیه دولت مصدق و نیز حملات لجام گسیخته ی آنها در روزنامه های وابسته به خود ، اوج وقاحت و ادبیات هوچیگری حزب توده و خیانت به آرمان های ملی ،ملت ایران را نشان داد. حزب توده با وجود مبارزاتی که مرحوم مصدق با استعمار انگلیس و دربار شاهی داشت با بهانه ارتجاع و همدستی مصدق با آمریکا  به مبارزه علیه دولت او پرداختند . تنها در نیمه دوم سال 1331 ه.ش بود که آنها به خطای استراتژِکی خود در برابر دولت مصدق پی بردند . از این زمان بود که رهبران حزب تصمیم به همکاری و حمایت از دولت مصدق نمودند که البته بسیار دیر شده بود و به دنبال کودتای 28 مرداد 1332 ه.ش که نقطه ی پایانی بر دومین مشروطه ایرانی بود و همزمان با آغاز استبداد محمد رضا شاهی، دستگیری و محاکمه و اعدام سران حزب توده آغاز شد و در جریان آن عده ی بسیاری از چهرهای حزبی همانند ، خسرو روزبه به اعدام محکوم شدند و به دنبال آن برای دومین و آخرین بار حزب توده غیر قانونی شد. از این زمان تا 22 بهمن 1357 ه.ش و پیروزی انقلاب اسلامی رهبران اصلی حزب توده همچون نورالدین کیانوری ، احسان طبری در شوروی به سر بردند و سایر اعضای حزب به زندگی مخفی روی آوردند . با پیروزی انقلاب اسلامی و آزادی زندانیان سیاسی و بازگشت رهبران فراری حزب از شوروی به ایران دوره جدیدی در فعالیت های حزب توده و این بار علیه نظامی اسلامی آغاز شد . شروع جنگ تحمیلی و با توجه به حضور تعدادی از افسران این حزب در ارتش جمهوری اسلامی و با توجه به کانال های ارتباطی این حزب با عوامل خود در دستگاه های حکومت اسلامی ، جاسوسی و حمع آوری اطلاعات سیاسی و نظامی برای شوروی ها در دستور کار رهبران حزب قرار گرفت . و به دین گونه اطلاعات نظایم و محرمانه نظام و جنگ در اختیار شوروی و از آنجا در اختیار سران حزب بعث عراق و شخص صدام گذاشته می شد.  این سیاست خیانت و وطن فروشی از دید رهبران حمهوری اسلایمی مخفی نماند و به زودی این گروه شناسائی و دستگیری ها دوباره آغاز شد . کیانوری رهبر اصلی حزب به شوروی پناهنده شد و تا پایان عمر در آنجا به سر برد. کسانی چون احسان طیری که از او با عنوان ولتر حزب توده نام برده می شد ، به زندان محکوم شد و در آنجا بود که اوکتاب کژراهه ی خود را نوشت .این دوران مصادف با سال 1364 ه.ش بود.

در پایان بد نیست بدانیم که دکتر نورالدین کیانوری نواده مرحوم شیخ فضل اله نوری و طراح و مجری میدان شهیاد (آزادی ) تهران بود. همسر او مریم فیروز ؛ فرزند مظفر فیروز بود که نسب به عباس میرزای قاجار می برد و نجم السلطنه ، همسر دکتر مصدق ؛ عمه او می شد . این وابستگی باعث شد تا کودتای 25 مرداد به روایتی توسط  همین مریم فیروز به مصدق گزارش شود.

در پایان مهمترین اهداف حزب توده در ایران عبارت بودند از :

1-     همه نیرو ها علیه فاشیسم بسیج شوند.

2-     دفاع از زحمتکشان و متشکل نمودن آنها.

3-     مبارزه برای دمکراسی در ایران .

4-     دفاع از شوروی و عمومیت دادن به وجهه و محبوبیت شوروی در ایران .