فوزیه احمد فواد همسر اول محمد رضا شاه

از اهرام تا تخت جمشید (1)

در طول تاریخ همواره بین دو کشور ایران و مصر از نظر تاریخی و اجتماعی پیوند هایی بر قرار بوده که با گذشت زمان از شدت و ضعف بر خوردار شده است . در این پست و با توجه به عنوانی که برای آن برگزیده ام ، نگاهی به اولین بر خورد ایران و مصر در دوران پهلوی خواهم داشت . البته نگاه بنده بیشتر به این موضوع  ، پاسخ گوئی به یک ، چند پرسشی است که در ادامه بدان ها خواهم پرداخت .

اولین بر خورد ایران و مصر در دوران پهلوی به زمان رضا شاه ( حد فاصل سال های 1317 تا 1318 ه. ش )باز می گردد و آن زمانی بود که دولت ایران به در خواست رضا شاه خواهان پیوند دو کشور دوست و مسلمان ، ایران و مصر از طریق ازدواج بین شاهزاده محمد رضا شاه و شاهدخت فوزیه احمد فؤاد گردید . این پیشنهاد رضاشاه و پذیرش ملک فاروق ( شاه مصر و برادر فوزیه ) با این پیوند ، یک دو سوالی را پیرامون این واقعه مطرح ساخت . سوالاتی از این قبیل :

1-     چرا رضا شاه به این پیوند تمایل یافت .

2-     چرا ملک فاروق ، پادشاه مصر با این وصلت موافقت نمود .

3-      این پیوند چه تأ ثیری در روابط ایران با مصر و بالعکس داشت .

4-     سرانجام این وصلت به کجا انجامید و چه پیامدی را برای طرفین به همراه داشت .

                   می کوشم تا در این بخش و بخش بعدی به آنها پاسخ گویم .

پس از تثبیت قدرت رضا شاه در ایران و به دنبال آن پس از پایان یافتن تحصیلات محمد رضا ، رضا شاه در صدد بر آمد تا همسری مناسب و از خانواده ای بزرگ ، برای ولی عهد آینده خود انتخاب نماید . ضرورت این امر رضا را بر آن داشت تا در این زمینه به تحقیق بپردازد . با توجه به این که در این زمان خانوادهای اصل و نصب دار !!!!!! در ایران مختص به بازماندگان قاجار می شد و صد البته این گروه از بزرگ ترین دشمنان حکومت پهلوی محسوب می شدند ، پافتن گزینه ای مناسب سخت برای این منظورو برای رضا شاه سخت دشوار می نمود . سدی که از این مسئله پیش روی رضا شاه بوجود آمده بود با پیشنهاد غیر منتظره ی ملک فاروق ، پادشاه سلطنتی مصر در هم شکسته شد .

وجود مشکل فوق و نیز مسلمان بودن خاندان سلطنتی مصر ، رضا شاه را بر آن داشت تا بخت خود را در اهرام مصر و خاندان سلطنتی این کشور جستجو نماید و عروس خود را از کشور مصر بر گزیند شاید با این عمل برای حکومت خود مشروعیتی دینی فراهم نماید . هر چند که از نظر خود او بدون این عمل هم  از مشروعیت لازم برخوردار بود . از دیگر مواردی که رضا را به این ازدواج راغب نمود آن بود که ملک فاروق هم از جمله دوستان نزدیک انگلیس به شمار می آمد و از حمایت آنها بر خوردار بود و از این نظر با رضا شاه هم خوانی داشت  .

اما هدف ملک فاروق از ارائه این پیشنهاد به رضا شاه چه بود . در عرف انسانی ازدواج امری عقلانی و اجتماعی محسوب می شود ، اما تاریخ از بدو نگارش آن صد ها مورد از ازدواج های را به ثبت رسانده است که در آن اهدافی جدای از عرف انسانی و تأیید عقلانی  وجود داشته است . یکی از این موارد هدفی بود که ملک فاروق  دنبال می نمود و باعث شد تا خواهر خود را به عقد و ازدواج محمد رضا ، شاه آینده ایران در آورد که در پست آینده بدان خواهم پرداخت .